با توجه به محدودیت منابع آبی و کاهش کیفیت خاک، استفاده از روشهای جایگزین کشت همراه با مدیریت بهینه بستر رشد گیاهان، راهبردی مؤثر در ارتقای عملکرد و کیفیت محصولات کشاورزی است. در این راستا آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی و با سه تکرار، به منظور ارزیابی اثر نانوپلیمر سوپرجاذب و سه نوع بستر کشت بر شاخصهای رشدی و عملکردی، کیفی و فیزیولوژیک خیار گلخانهای و کسر زهکش بسترهای کشت، در پاییز و زمستان ۱۴۰۱ در گلخانه دانشگاه شهید چمران اهواز اجرا گردید. تیمارها شامل سه بستر کشت (کوکوپیت+پرلیت، پومیس و پومدیا) و سه سطح نانوپلیمر سوپرجاذب (۰، ۳ و ۶ گرم در لیتر بستر) بودند. نتایج این آزمایش نشان داد که افزایش میزان نانوپلیمر سوپرجاذب در بسترهای کوکوپیت+پرلیت و پومدیا، شاخصهای کمی و کیفی خیار گلخانهای را کاهش میدهد، در حالی که در بستر پومیس، با افزایش نانوپلیمر سوپرجاذب، شاخصهای کمی و کیفی افزایش یافت.نتایج برهمکنش بستر و نانوپلیمر سوپرجاذب نشان داد که بیشترین و کمترین سطح برگ بهترتیب در بستر کوکوپیت+پرلیت بدون نانوپلیمر سوپرجاذب (13980سانتیمتر مربع) و کوکوپیت+پرلیت با ۶ گرم نانوپلیمر سوپرجاذب (7239 سانتیمتر مربع) مشاهده شد. در بستر پومیس، افزایش سطوح سوپرجاذب موجب بهبود شرایط رشدی و فتوسنتزی شد، در حالی که تفاوت معنیداری در فتوسنتز بین دو بستر کوکوپیت+پرلیت و پومدیا در سطح صفر نانوپلیمر سوپرجاذب مشاهده نشد. در بستر پومدیا بدون نانوپلیمر سوپرجاذب افزایش 36/19 درصدی عملکرد در قیاس با بستر پومدیا و سوپرجاذب 6 گرم مشاهده گردید. بیشترین و کمترین کارایی مصرف آب به ترتیب در بستر پومدیا بدون نانوپلیمر سوپرجاذب و کوکوپیت+پرلیت با ۶ گرم نانوپلیمر سوپرجاذبثبت شد. برهمکنش بستر و نانوپلیمر سوپرجاذب نشان داد که بیشترین کسر زهکش در بستر پومیس بدون نانوپلیمر سوپرجاذب با مقدار 62/25% و کمترین کسر زهکش در بستر پومدیا و نانوپلیمر سوپرجاذب 6 گرم با مقدار 93/11% مشاهده گردید. بر اساس نتایج، بستر پومدیا جذب نیتروژن برگهای خیار را بیشتر از فسفر و پتاسیم تحت تاثیر خود قرار داده است. مطابق نتایج، نانوپلیمر سوپرجاذب اثرات مفیدی بر رشد گیاه در بسترهای کوکوپیت و پومدیا نداشت، در حالی که عملکرد را در بستر پومیس بهبود بخشید که نشان از برهمکنش مثبت بین بستر و پلیمر سوپرجاذب است. یافتههای این آزمایش نشان داد که در بسترهای کوکوپیت+پرلیت و پومدیا بدون نانوپلیمر سوپرجاذب و پومیس با ۶ گرم نانوپلیمر سوپرجاذب، بهترین شاخصهای رشدی و عملکردی حاصل گردید. این نتایج نشان میدهد که این بسترها میتوانند جایگزینهای مقرونبه صرفهای برای کوکوپیت وارداتی باشند.
Maghsoudi Z, Shabani E, Alemzadeh Ansari N. Investigating the Possibility of Replacing Imported Cocopeat Substrate with Pomedia Mineral Substrate Under Different Levels of Superabsorbent Nanopolymers in Greenhouse Cucumbers. IJHST 2025; 26 (4) :363-382 URL: http://journal-irshs.ir/article-1-741-fa.html
مقصودی زهرا، شعبانی ادریس، عالم زاده انصاری ناصر. بررسی امکان جایگزینی بستر وارداتی کوکوپیت با بستر معدنی پومدیا تحت سطوح مختلف نانوپلیمرسوپرجاذب در خیار گلخانه ای. مجله علوم و فنون باغبانی ایران. 1404; 26 (4) :363-382
