Iranian Journal of Horticultural Science and Technology

fa اثر محرک زیستی جلبک دریایی و آمینوکلات منیزیم بر ویژگی‌‌های عملکردی، فتوسنتزی و جذب عناصر خیار در شرایط کمبود منیزیم The effect of seaweed biostimulant and magnesium aminochelate on yield, photosynthetic and nutrient uptake characteristics of cucumber under magnesium deficiency conditions تولیدات گلخانه ای Greenhouse crops پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مصرف بی‌‌رویه کود‌‌های با پتاسیم بالا جهت بهبود وزن و رنگ میوه در واحد‌‌های گلخانه‌‌ای ایران، کمبود منیزیم را به یک چالش بزرگ تبدیل کرده است. این مشکل با کیفیت پایین آب آبیاری که با سطوح بالای بی‌کربنات و شوری مشخص می‌شود و همچنین با رقابت زیاد برای جذب مواد مغذی بین بخش‌های رویشی و زایشی در اواسط فصل، تشدید می‌شود. شدت نور بالا در گلخانه‌‌های جنوب ایران به دلیل افزایش در نرخ فتوسنتز و تولید کربوهیدرات‌‌، نیاز گیاه به منیزیم را افزایش داده و کمبود آن را تشدید می‌‌کند. در این راستا آزمایشی به‌‌منظور امکان بهبود شاخص‌‌های عملکردی، فتوسنتزی و جذب عناصر خیار با استفاه از محرک‌‌های زیستی جلبک‌‌دریایی قهوه‌‌ای (Sargassum angustifolium) و آمینوکلات منیزیم در شرایط کمبود منیزیم در پاییز و زمستان 1401 در گلخانه آموزشی-پژوهشی دانشگاه شهید چمران اهواز به‌‌صورت طرح کرت‌‌های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک‌‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام گردید. تیمار‌‌های آزمایشی شامل محلول‌‌پاشی غلظت‌های مختلف جلبک‌‌دریایی (0، 5/1 و 3 گرم در لیتر) به‌‌عنوان کرت اصلی و آمینوکلات منیزیم (0، 5/2 و 5 میلی‌لیتر در لیتر) به‌‌عنوان کرت فرعی بود. محلول‌‌پاشی جلبک‌‌ دریایی و آمینوکلات منیزیم دو هفته بعد از انتقال نشاء آغاز و تا یک هفته قبل از پایان برداشت به‌‌صورت هر هفته یکبار ادامه داشت. نتایج این آزمایش نشان داد که استفاده از تیمار 3 گرم در لیتر جلبک‌‌دریایی و  5 میلی‌لیتر در لیتر آمینوکلات منیزیم (G3×Mg5) در قیاس با تیمار شاهد (G0×Mg0) به‌‌ترتیب سبب افزایش 27/186 درصدی کلروفیل a و 19/151 درصدی کلروفیل کل گردید. همچنین بیشترین میزان نرخ فتوسنتز با 05/10 میکرومول بر مترمربع در ثانیه در تیمار G3×Mg5 و کمترین میزان آن در تیمار شاهد با 53/3 میکرومول بر مترمربع در ثانیه مشاهده گردید. بیشترین و کمترین میزان عملکرد با 3038 و 1503 گرم در بوته به‌‌ترتیب در تیمار‌‌های G3×Mg5 و G0×Mg0 مشاهده گردید که سبب افزایش 102 درصدی عملکرد گردید. در تمام سطوح جلبک‌‌ دریایی با افزایش سطح محلول‌‌پاشی آمینوکلات منیزیم غلظت منیزیم خیار به‌‌طور معنی‌‌داری افزایش یافت، به‌‌گونه‌‌ای که محلول‌‌پاشی تیمار G3×Mg5 در قیاس با تیمار شاهد سبب افزایش 115 درصدی غلظت منیزیم بافت‌‌های برگی خیار گلخانه‌‌ای گردید. با توجه به نتایج آزمایش حاضر، استفاده از مقادیر 3 گرم در لیتر عصاره جلبک دریایی Sargassum angustifolium و 5 میلی‌‌لیتر در لیتر آمینوکلات منیزیم برای بهبود شاخص‌‌های فیزیولوژیک، فتوسنتزی و عملکردی خیار گلخانه‌‌ای در شرایط کمبود منیزیم توصیه می‌‌گردد.</div>   <div style="text-align: justify;">The excessive use of high-potassium fertilizers to improve fruit weight and color in Iranian greenhouse units has made magnesium deficiency a major challenge. This issue is further intensified by poor irrigation water quality, characterized by high levels of bicarbonate and salinity, and by high competition for nutrient absorption between vegetative and reproductive parts during the mid-season. High light intensity in greenhouses in southern Iran increases the plant's need for magnesium and exacerbates its deficiency due to an increase in the rate of photosynthesis and carbohydrate production. In this regard, an experiment was conducted in the autumn and winter of 2022-2023 in the educational-research greenhouse of Shahid Chamran University of Ahvaz in the form of a split-plot design in a randomized complete block design with three replications in order to improve the photosynthetic, yield and elemental indices of cucumber using seaweed biostimulants and magnesium aminochelate under magnesium stress conditions. The experimental treatments included foliar spraying of different concentrations of brown seaweed (Sargassum angustifolium) (0, 1.5 and 3 g L-1) (as a main plot) and magnesium aminochelate (0, 2.5 and 5 mL L-1) (as a subplot). Foliar spraying of seaweed and magnesium aminochelate began two weeks after transplanting and continued once a week until one week before the end of harvest. The results of this experiment showed that the use of 3 g L-1 seaweed and 5 mL L-1 magnesium aminochelate treatment (G3×Mg5), compared to the control treatment (G0×Mg0), increased chlorophyll a by 186.27% and total chlorophyll by 151.19%, respectively. Furthermore, the highest photosynthetic rate (10.05 μmol m⁻².s⁻¹) was observed in the G3×Mg5 treatment, whereas the lowest rate (3.53 μmol m⁻².s⁻¹) was recorded in the control treatment. The highest and lowest yield was observed with 3038 and 1503 g plant-1, respectively, in the G3×Mg5 and G0×Mg0 treatments, which resulted in a 102% increase in yield. In all seaweed levels, the magnesium concentration of cucumber increased significantly with increasing levels of magnesium aminochelate foliar application, such that foliar application of the G3×Mg5 treatment increased the magnesium concentration of greenhouse cucumber leaf tissues by 115% compared to the control treatment. According to the results of the present experiment, the use of 3 g L-1 of Sargassum angustifolium seaweed extract and 5 mL L-1 of magnesium aminochelate is recommended to improve the physiological, photosynthetic, and yield indices of greenhouse cucumber under magnesium deficiency conditions. </div> جلبک دریایی, خیار, کشت بدون خاک, کلروفیل, عملکرد, منیزیم Chlorophyll, Cucumber, Magnesium, Seaweed, Soilless culture, Yield 17 32 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-1055-2&slc_lang=fa&sid=1 Ali Karami علی کرمی alikarami8568293@gmail.com 100319475328460011157 100319475328460011157 No Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز Edris Shabani ادریس شعبانی edris.shabani@scu.ac.ir 100319475328460011158 100319475328460011158 Yes Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز Naser Alemzadeh Ansari ناصر عالم زاده انصاری ansari_n@scu.ac.ir 100319475328460011159 100319475328460011159 No Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز