Iranian Journal of Horticultural Science and Technology

fa بررسی امکان جایگزینی بستر وارداتی کوکوپیت با بستر معدنی پومدیا تحت سطوح مختلف نانوپلیمرسوپرجاذب در خیار گلخانه ای Investigating the Possibility of Replacing Imported Cocopeat Substrate with Pomedia Mineral Substrate Under Different Levels of Superabsorbent Nanopolymers in Greenhouse Cucumbers تولیدات گلخانه ای Greenhouse crops پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">با توجه به محدودیت منابع آبی و کاهش کیفیت خاک، استفاده از روش‌های جایگزین کشت همراه با مدیریت بهینه بستر رشد گیاهان، راهبردی مؤثر در ارتقای عملکرد و کیفیت محصولات کشاورزی است. در این راستا آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌‌های کامل تصادفی و با سه تکرار، به منظور ارزیابی اثر نانوپلیمر سوپرجاذب و سه نوع بستر کشت بر شاخص‌های رشدی و عملکردی، کیفی و فیزیولوژیک خیار گلخانه‌ای و کسر زهکش بستر‌‌های کشت، در پاییز و زمستان ۱۴۰۱ در گلخانه دانشگاه شهید چمران اهواز اجرا گردید. تیمارها شامل سه بستر کشت (کوکوپیت+پرلیت، پومیس و پومدیا) و سه سطح نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب (۰، ۳ و ۶ گرم در لیتر بستر) بودند. نتایج این آزمایش نشان داد که افزایش میزان نانوپلیمر سوپرجاذب در بسترهای کوکوپیت+پرلیت و پومدیا، شاخص‌های کمی و کیفی خیار گلخانه‌ای را کاهش می‌دهد، در حالی که در بستر پومیس، با افزایش نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب، شاخص‌های کمی و کیفی افزایش یافت. نتایج برهمکنش بستر و نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب نشان داد که بیشترین و کمترین سطح برگ به‌‌ترتیب در بستر کوکوپیت+پرلیت بدون نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب (13980سانتی‌متر مربع) و کوکوپیت+پرلیت با ۶ گرم نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب (7239 سانتی‌متر مربع)  مشاهده شد. در بستر پومیس، افزایش سطوح سوپرجاذب موجب بهبود شرایط رشدی و فتوسنتزی شد، در حالی که تفاوت معنی‌داری در فتوسنتز بین دو بستر کوکوپیت+پرلیت و پومدیا در سطح صفر نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب مشاهده نشد. در بستر پومدیا بدون نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب افزایش 36/19 درصدی عملکرد در قیاس با بستر پومدیا و سوپرجاذب 6 گرم مشاهده گردید. بیشترین و کمترین کارایی مصرف آب به ترتیب در بستر پومدیا بدون نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب و کوکوپیت+پرلیت با ۶ گرم نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب ثبت شد. برهمکنش بستر و نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب نشان داد که بیشترین کسر زهکش در بستر پومیس بدون نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب با مقدار 62/25% و کمترین کسر زهکش در بستر پومدیا و نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب 6 گرم با مقدار 93/11% مشاهده گردید. بر اساس نتایج، بستر پومدیا جذب نیتروژن برگ‌‌های خیار را بیشتر از فسفر و پتاسیم تحت تاثیر خود قرار داده است. مطابق نتایج، نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب اثرات مفیدی بر رشد گیاه در بسترهای کوکوپیت و پومدیا نداشت، در حالی که عملکرد را در بستر پومیس بهبود بخشید که نشان از برهمکنش مثبت بین بستر و پلیمر سوپرجاذب است. یافته‌‌های این آزمایش نشان داد که در بسترهای کوکوپیت+پرلیت و پومدیا بدون نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب و پومیس با ۶ گرم نانو‌‌پلیمر سوپرجاذب، بهترین شاخص‌های رشدی و عملکردی حاصل گردید. این نتایج نشان می‌دهد که این بسترها می‌توانند جایگزین‌های مقرون ‌به ‌صرفه‌ای برای کوکوپیت وارداتی باشند.</div> <div style="text-align: justify;">Given the limitations of water resources and the decline in soil quality, the adoption of alternative cultivation methods combined with optimized management of plant growth substrate is an effective strategy for enhancing the yield and quality of agricultural products. In this context, a factorial experiment based on a randomized complete block design with three replications was conducted during the autumn and winter of 2022 in the greenhouse of Shahid Chamran University of Ahvaz. The experiment aimed to evaluate the effects of a superabsorbent nanopolymer and three different growth substrate on the growth, yield, quality, and physiological indices of greenhouse cucumber, as well as on the leaching fraction of the growth media. The treatments consisted of three growth substrate (Cocopeat+perlite, Pumice, and Pumedia) and three levels of the superabsorbent nanopolymer (0, 3, and 6 g L-1 of substrate). The results showed that increasing the superabsorbent nanopolymer level in the cocopeat+perlite and pumedia substrate reduced the quantitative and qualitative indices of greenhouse cucumber, whereas in the pumice substrate, these indices improved with increasing superabsorbent nanopolymer levels. The interaction between growth substrate and superabsorbent nanopolymer revealed that the highest and lowest leaf areas were observed in cocopeat+perlite without superabsorbent (13980 cm²) and cocopeat+perlite with 6 g L-1 superabsorbent nanopolymer (7239 cm²), respectively. In the pumice medium, increasing superabsorbent nanopolymer levels improved growth and photosynthetic conditions, while no significant difference in photosynthesis was observed between the cocopeat+perlite and pumedia substrate at the zero superabsorbent nanopolymer level. In pumedia without superabsorbent nanopolymer, yield increased by 19.36% compared to pomedia with 6 g L-1 superabsorbent nanopolymer. The highest and lowest water use efficiencies were recorded in pumedia without superabsorbent and cocopeat+perlite with 6 g L-1 superabsorbent nanopolymer, respectively. The interaction between growth substrate and superabsorbent nanopolymer also indicated that the highest leaching fraction occurred in pumice without superabsorbent nanopolymer (25.62%), while the lowest was in pumedia with 6 g L-1 superabsorbent nanopolymer (11.93%). Based on the results, pumedia had a greater influence on nitrogen uptake in cucumber leaves than on phosphorus and potassium uptake. According to the results, the superabsorbent nanopolymer had no beneficial effects on plant growth in cocopeat+perlite and pomedia substrates, while it improved yield in pumice substrate, indicating a positive interaction between the substrate and the superabsorbent nanopolymer. The findings of this experiment showed that the best growth and yield indices were achieved in cocopeat+perlite and pumedia without superabsorbent nanopolymer, as well as in pumice with 6 g L-1 superabsorbent nanopolymer. Based on the results, it is recommended to use the pumedia growth substrate without superabsorbent nanopolymer, followed by the pumice medium with superabsorbent nanopolymer, as an economical and efficient alternative to the expensive imported cocopeat substrate, which leads to capital outflow from the country.  </div> بستر کشت, تغذیه, کارایی مصرف آب, عملکرد, هیدروپونیک Cultivation substrate, Hydroponics, Nutrition, Water use efficiency, Yield 363 382 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-1055-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Maghsoudi زهرا مقصودی zahra.maghsoudi76@gmail.com 100319475328460011154 100319475328460011154 No Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز Edris Shabani ادریس شعبانی edris.shabani@scu.ac.ir 100319475328460011155 100319475328460011155 Yes Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز Naser Alemzadeh Ansari ناصر عالم زاده انصاری ansari_n@scu.ac.ir 100319475328460011156 100319475328460011156 No Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز