fa ویژگی‌های خشک‌‌میوه و مغز برخی از رقم‌ها و نژادگان‌‌های بادام شمال ‌‌غرب ایران به‌نژادی گیاهان باغبانی Horticultural plant breeding پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:B Nazanin;">مطالعه تنوع ریخت‌شناسی نژادگان‌‌های بومی بادام با هدف انتخاب و معرفی رقم‌های جدید اهمیت دارد. در این پژوهش 30 نژادگان بومی جمع‌‌آوری شده و شش رقم تجاری بادام از نظر 22 ویژگی کمی و کیفی خشک‌‌میوه و مغز ارزیابی شدند. برای ویژگی‌های وزن خشک‌‌میوه، رنگ، استحکام و بازشدن پوسته چوبی، طعم مغز و درصد مغز میان نژادگان‌‌ها تنوع بالایی مشاهده گردید. تجزیه خوشه‌‌ای بر</span><span dir="LTR">‌‌</span><span style="font-family:B Nazanin;">اساس ویژگی‌های شاخص، این نژادگان‌‌ها را به پنج گروه جدا نمود. نژادگان‌‌های </span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">ALC203</span></span><span style="font-family:B Nazanin;">، </span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">ALC413</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;">و رقم‌های نون‌‌پاریل، یلدا و منقا که در خوشه دوم قرار گرفتند، پوست نازک و درصد بالای مغز داشتند که برای مصرف آجیلی اهمیت دارند. در تجزیه به مؤلفه‌های اصلی بر اساس میانگین 10 ویژگی شاخص، سه مؤلفه اصلی اول در مجموع 75/80 % از تنوع ویژگی‌ها را توجیه کردند، به‌طوری که در مؤلفه اصلی اول وزن خشک‌‌میوه، ضخامت و استحکام پوسته چوبی و در مؤلفه اصلی دوم ابعاد خشک‌‌میوه و مغز دارای بیشترین سهم در تفکیک نژادگان‌‌ها بودند. استحکام پوسته چوبی با ضخامت پوسته و وزن خشک‌‌میوه همبستگی مثبت معنی‌‌داری داشت. درصد مغز با ضخامت پوسته چوبی و استحکام آن همبستگی منفی، اما با باز شدن پوسته همبستگی مثبت و معنی‌‌دار داشت. این نتیجه‌ها برای گزینش نژادگان‌‌های امیدبخش بادام مفید می‌‌باشند.</span></div> <div style="text-align: justify;">It is important to study the morphological diversity of native almond genotypes with the aim of selecting and introducing new cultivars. In this study, 30 native collected genotypes and six commercial cultivars of almond were evaluated in terms of 22 quantitative and qualitative traits of nut and kernel. High diversity was observed for nut weight, shell color, shell hardness, shell opening, kernel taste, and kernel percentage among evaluated genotypes. Cluster analysis based on index traits divided these genotypes into five groups. The genotypes ALC203 and ALC413 and the cultivars Non-pariel, Yalda, and Manaqha which were located in the second cluster, had thin shell with high percentage of kernel that are important for nut consumption. In principal components analysis based on the average of 10 index traits, the first three main components explained a total of 80.75 % of the diversity of traits. In the first main component, nut weight, shell thickness and shell hardness and in the second main component, nut and kernel size had the major part in the separation of genotypes. Shell hardness had significant positive correlation with shell thickness and nut weight. Kernel percentage had significant negative correlation with shell thickness and its hardness but showed positive correlation with shell opening. These results are useful for selecting new promising genotypes of almond.&nbsp;</div> بادام, خشک‌‌میوه , تجزیه به مولفه‌‌های اصلی, تجزیه خوشه‌‌ای, تنوع ریخت‌شناسی Almond, Cluster analysis, Morphological diversity, Nut, Principal components analysis 395 414 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-688-1&slc_lang=fa&sid=1 MOHAMMAD ZARRINBAL محمد زرین بال m.zarrinbal@areeo.ac.ir 10031947532846007106 10031947532846007106 Yes Horticulture Crops Research Department, East Azerbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Educational Center. AREEO, Tabriz, Iran. بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، AREEO، تبریز، ایران HOSSEIN FATHI حسین فتحی Fathih_1353@yahoo.com 10031947532846007107 10031947532846007107 No Horticulture Crops Research Department, East Azerbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Educational Center. AREEO, Tabriz, Iran. بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، AREEO، تبریز، ایران JALIL DEJAMPOUR جلیل دژم پور dejampour@yahoo.com 10031947532846007108 10031947532846007108 No Horticulture Crops Research Department, East Azerbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Educational Center. AREEO, Tabriz, Iran. بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، AREEO، تبریز، ایران SEYED ALI MOUSAVI ZADEH سید علی موسوی زاده moosavizadeh2003@yahoo.com 10031947532846007109 10031947532846007109 No Horticulture Crops Research Department, East Azerbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Educational Center. AREEO, Tabriz, Iran. بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، AREEO، تبریز، ایران