fa تأثیر کم‌‌آبیاری بر ویژگی‌های فیزیولوژیکی، عملکرد و میزان اسانس بیست جمعیت پونه وحشی ایرانی گیاهان دارویی Medicinal plants كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پونه وحشی با نام علمی</span></span> <em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Mentha</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> <em>longifolia </em>L. </span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یکی از با</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">‌‌‌‌ارزش‌‌ترین گیاهان چند‌‌ساله، نیساگ‌دار، معطر و علفی از تیره نعناسانان است. در این پژوهش، تأثیر تنش کم‌‌آبی بر ویژگی‌های فیزیولوژیکی و عملکردی 20 نژادگان مختلف پونه وحشی به‌‌صورت آزمایش کرت</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">‌‌</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های خرد شده</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در قالب طرح بلوک‌‌های کامل تصادفی با سه تکرار ارزیابی شد. کنترل رطوبت خاک با استفاده از تیمارهای آبیاری براساس 100 % (شاهد) و 60 % ظرفیت زراعی انجام شد. در این بررسی، ویژگی‌های فیزیولوژیکی از جمله کلروفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">a</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">b</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و کل، کاروتنوئید، پرولین، کربوهیدرات کل، محتوای نسبی آب برگ، نشت یونی، هدایت روزنه‌‌ای، عنصرهای سدیم و پتاسیم، عملکرد ماده خشک و بازده اسانس بررسی شد. از نظر ویژگی‌های مورد ارزیابی بین نژادگان</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">‌‌</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ها در دو سطح تیمار کم‌‌آبیاری اختلاف معنی‌‌داری</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> (<em>P</em> <0.01) </span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">وجود داشت. جمعیت‌‌‌‌های متحمل دارای بیشترین بازده اسانس (69/4 %)، محتوای نسبی آب (91/69 %)، کلروفیل کل (32/0 میلی‌‌گرم بر گرم) و پرولین (80/2 میکرومول بر گرم) در تنش کم‌‌آبی بودند. نتیجه‌های همبستگی بین عملکرد ماده خشک با همه ویژگی‌ها به‌‌جز مقدار کاروتنوئید معنی‌‌دار بود. در نهایت، به‌‌ترتیب پنج نژادگان ‌‌هرمزگان، خوزستان، خراسان جنوبی، کرمان-1 و لرستان به‌‌عنوان جمعیت‌‌های متحمل به کم‌‌آبی برتری داشتند و برای برنامه‌‌های به‌نژادی آتی معرفی می‌‌گردند. </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span></div> <span dir="LTR"></span> <div style="text-align: justify;"><em>Mentha</em> <em>longifolia</em> L. is one of the most valuable perennial, rhizomatous, aromatic and herbaceous plants belonging to the Lamiaceae family. In this study, the effects of deficit irrigation stress on physiological traits and yield of 20 different wild mint populations were evaluated by a split-plot experiment based on a randomized complete block design with three replications. Soil moisture control was performed using irrigation treatments based on 100% (control) and 60% of field capacity. In the current study, physiological traits including chlorophyll a, b and total, carotenoids, proline, total carbohydrate, relative water content, ion leakage, stomatal conductivity, sodium and potassium elements, dry matter yield and essential oil yield were investigated. There were significant differences (P<0.01) between populations in two levels of water deficit treatment. The most tolerant populations had the highest essential oil yield (4.69%), relative water content (69.91%), total chlorophyll (0.32 mg/g) and proline (2.80 &micro;mol/g) under water deficit stress. Results of correlation between dry matter yield and all traits except carotenoid content were significant. Finally, five populations of Hormozgan, Khuzestan, South Khorasan, Kerman-1 and Lorestan respectively were identified as the tolerable populations and introduced for future breeding programs.</div> <strong><span dir="RTL"></span></strong> اسانس, پرولین, پونه وحشی, کم‌‌آبیاری Essential oil, Proline, Wild mint, Water deficit 123 138 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-611-1&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Moshrefi Araghi علیرضا مشرفی عراقی moshrefi.alireza@gmail.com 10031947532846007277 10031947532846007277 Yes Horticultural science گروه علوم باغبانی Hossein Nemati حسین نعمتی nematish.hossein@gmail.com 10031947532846007278 10031947532846007278 No Horticultural science گروه علوم باغبانی Majid Azizi مجید عزیزی Azizi@um.ac.ir 10031947532846007279 10031947532846007279 No Horticultural science گروه علوم باغبانی Nasrin Moshtaghi نسرین مشتاقی moshtaghi@um.ac.ir 10031947532846007280 10031947532846007280 No Biotechnology گروه بیوتکنولوژی Mahmood Shoor محمود شور nemati@um.ac.ir 10031947532846007281 10031947532846007281 No Horticultural science گروه علوم باغبانی