fa ارزیابی گوناگونی درون رقمی و همبستگی بین ویژگی‌های ریخت‌شناسی در پسته رقم‌های اکبری و احمد‌آقایی به‌نژادی گیاهان باغبانی Horticultural plant breeding پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به‌منظور ارزیابی گوناگونی ژنتیکی</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">داخل رقم و همبستگی بین ویژگی‌های ریخت‌شناسی رقم‌های پسته</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">اکبری</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">احمد‌آقایی</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در شهرستان رفسنجان، 18 ویژگی کمی و 33 ویژگی کیفی براساس توصیف‌نامه پسته اندازه‌گیری و کد‌گذاری شد. نتیجه‌های تجزیه به عامل‌ها نشان داد که ویژگی‌های مورد اندازه</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&lrm;</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">گیری در 6 گروه عاملی قرار گرفتند که توانست 61/86 درصد از کل واریانس را توجیه نماید. ویژگی‌های مرتبط به میوه، مغز، برگ و برگچه انتهایی سه گروه عاملی اصلی در تفکیک نژادگان‌‌های رقم‌های اکبری</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">احمد‌آقایی بودند که در مجموع 76/60 درصد از واریانس را در برگرفتند. تجزیه خوشه‌ای، نژادگان‌</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&lrm;</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ها را در فاصله 20 اقلیدسی به سه گروه تقسیم کرد. </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">گروه اول شامل نژادگان‌</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های رقم احمدآقایی بودند که به</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">طور معنی</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">داری دارای بزرگترین ابعاد عرض برگچه </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">انتهایی و ابعاد میوه (عرض و ضخامت میوه) و ضخامت مغز بودند.</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">گروه دوم بیشتر شامل نژادگان‌</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های رقم</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">اکبری </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بودند که دارای بیشترین طول میوه و عرض میوه بودند که در ارتباط با این ویژگی‌ها تفاوت معنی‌داری با سایر گروه‌ها داشتند. هم‌چنین، نتیجه‌ها نشان داد که گوناگونی ریخت‌شناسی گسترده&shy;ای در رقم‌های پسته</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">اکبری و</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">احمد‌آقایی</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">وجود دارد که ممکن است ناشی از تهیه پیوندک از درختانی با منشاء بذری متفاوت در زمان پیوند باشد.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">In order to assess the intra-cultivar genetic variation and the correlation between morphological traits of Akbari and Ahmadaghai cultivars of pistachio, 18 quantitative and 33 qualitative traits were measured and coded based on the pistachio descriptor. The results indicated that in this study, six main factors could contain 61.86 percent of the total variance. The fruit, nut, leaf, and terminal leaflet characteristics have constructed three main factor groups that compromise 76.60 percent of the total variance<span dir="RTL">&rlm;. </span>These traits were the most important ones to separate &#39;Akbari&#39; and &#39;Ahmadaghai&#39; genotypes. Genotypes were divided into three groups based on six main factors. The first group contains the Ahmadaghai genotypes which significantly had the largest terminal leaflet width, fruit dimenstion (width and thickness), and nut thickness. The most genotypes of Akbari cultivar were located in the second group which is significantly different from other groups. These genotypes had the most fruit length and width. Also, the results showed that there was a wide variation in morphological traits of Akbari and Ahmadaghai cultivars which is due to provide of scions from trees that propagated from seed in the past<span dir="RTL">.</span></div> پسته, تجزیه کلاستر, تجزیه عامل, همبستگی Pistachio, Cluster analysis, Factor analysis, Correlation 273 288 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-408-6&slc_lang=fa&sid=1 Mohamad Sadegh Jomeyazdiyan محمد صادق جمعه یزدیان sadegh.jo1992@gmail.com 10031947532846006473 10031947532846006473 No Vali-e-Asr University of Rafsanjan دانشگاه ولی عصر Hamid Reza Karimi حمید رضا کریمی hrkarimi2017@gmail.com 10031947532846006474 10031947532846006474 Yes Vali-e-Asr University of Rafsanjan دانشگاه ولی عصر Mohsen Mohmoodnia Meymand محسن محمود نیا m.mahmoodnia@vru.ac.ir 10031947532846006475 10031947532846006475 No Vali-e-Asr University of Rafsanjan دانشگاه ولی عصر Khalil Malekzadeh خلیل ملک زاده kh.malekzadeh@vru.ac.ir 10031947532846006476 10031947532846006476 No Vali-e-Asr University of Rafsanjan دانشگاه ولی عصر Mahmoud Raqamy محمود رقامی mraqamy@yahoo.com 10031947532846006477 10031947532846006477 No Vali-e-Asr University of Rafsanjan دانشگاه ولی عصر