fa بهینه‌سازی کشت درون‌شیشه‌ای پسته بادامی ریز زرند با استفاده از جوانه‌های جانبی كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پسته بادامی ریز زرند به‌دلیل حساسیت کم به بیماری گموز</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تحمل</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> شوری و سازگاری با پیوندک رقم‌های تجاری </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به‌عنوان پایه در باغ‌های پسته ایران </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">استفاده می‌شود. در این پژوهش اثر محیط‌ کشت (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">MS</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">DKW</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، نوع و غلظت تنظیم‌کننده‌</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">‌رشد گیاهی بر ریزافزایی این پایه بررسی شد. بیشترین رشد </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ریزنمونه‌ها</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در محیط کشت نیم‌غلظت</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">DKW </span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;به‌دست آمد. افزودن ترکیب‌های آنتی‌اکسیدان و زغال فعال تاثیر معنی‌داری بر مقدار استقرار جوانه‌ها نداشت. بیشترین شمار نوساقه (5 تا 6 عدد در هر ریزنمونه) در محیط‌‌کشت‌ </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">DKW</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> حاوی 1 </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">میلی‌گرم</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در لیتر بنزیل‌آدنین (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">BA</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) یا حاوی 2 میلی‌گرم در لیتر بنزیل‌آدنین و نیم میلی‌گرم در لیتر جیبرلیک‌اسید (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">GA</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و هم‌چنین در محیط کشت نیم‌غلظت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">DKW</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> حاوی نیم میلی‌گرم در لیتر بنزیل‌آدنین یا 1 تا 2 میلی‌گرم در لیتر بنزیل‌آدنین و نیم میلی‌گرم در لیتر جیبرلیک‌اسید به‌دست آمد.</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> رشد طولی نوساقه‌ها در محیط کشت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">MS</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> بیشتر بود (84/3 تا 5 سانتی‌متر).</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در مرحله ریشه‌زایی، محیط کشت نیم‌غلظت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">MS</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> حاوی 2 میلی‌گرم در لیتر ایندول-3-بوتیریک‌اسید (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">IBA</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) و 05/0 میلی‌گرم در لیتر نفتالن استیک‌اسید (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">NAA</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) با بیشترین طول ریشه (48/4 سانتی‌متر)، شمار ریشه در هر ریزنمونه (5/4) و بالاترین مقدار ریشه‌زایی (36/86 درصد) پس از 4 هفته از زمان کشت، بهترین تیمار بود.</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></div> <div style="text-align: justify;"></div> <p style="text-align: justify;"><em>Pistacia vera</em> &lsquo;Badami-Riz-Zarand&rsquo; is used as rootstock in Iranian pistachio orchards due to the low sensitivity to the <em>Phytophthora</em>, resistance to salinity, and graft compatibility with commercial cultivars. In this study, the effects of culture media (MS and DKW) along with type and concentration of plant growth regulators were investigated on micropropagation of this rootstock. The highest growth of explants was obtained in &frac12; DKW culture media. Supplementing the culture media with antioxidants and activated charcoal has no significant effect on explants establishment. Most of the microshoots (5 to 6 microshoot in each explant) were induced on DKW+1 mg L^-1 BA, DKW+2 mg L^-1 BA + 0.5 mg L^-1 GA, and also on &frac12; &nbsp;DKW culture media supplemented with 0.5 mg l^-1 BA or combination of 1 or 2 mg L^-1 BA + 0.5 mg L^-1 GA, whereas, the length of the microshoots were higher in MS medium (3.84 to 5 cm). At rooting stage, half strength MS media supplemented with 2 mg L^-1 IBA and 0.05 mg L^-1 NAA showed the highest root length (4.48 cm), number of roots per microshoot (4.5), and rooting frequency (86.36%).<br> &nbsp;</p> پسته, ریزافزایی, تنظیم‌‌کننده‌های رشد گیاهی, پرآوری, استقرار Pistachio, Micropropagation, Plant Growth Regulators, Proliferation, Establishment 369 376 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-41-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Bahramnezhad زهرا بهرام نژاد Z.bahramnezhad@yahoo.com 10031947532846005959 10031947532846005959 No Vali_e_Asr university of Rafsanjan, Rafsanjan دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان Aliakbar Mohammadi Mirik علی اکبر محمدی میریک vru.ac.ir@aa.mohammadi 10031947532846005960 10031947532846005960 Yes Vali_e_Asr university of Rafsanjan, Rafsanjan دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان Hossein Dashti حسین دشتی dashti@vru.ac.ir 10031947532846005961 10031947532846005961 No Vali_e_Asr university of Rafsanjan, Rafsanjan دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان Hamid reza Karimi حمیدرضا کریمی H_karimi1019@yahoo.com 10031947532846005962 10031947532846005962 No Vali_e_Asr university of Rafsanjan, Rafsanjan دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان Ali Tajabadipur علی تاج آبادی پور tajabadi@pri.ir 10031947532846005963 10031947532846005963 No 5Faculty member, Pistachio Research Center, Horticultural Sciences Research Institute, Education and Extension Organization, Rafsanjan, Iran پژوهشکده پسته موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی