fa تحمل به تنش کم‌‌آبیاری نژادگان‌های بادام روی پایه GN15 بر اساس برخی ویژگی‌های فیزیولوژیک و دمای برگ میوه کاری(میوه های ریز، معندله و سردسیری، نیمه گرمسیری، میوه‌های خشک) Pomology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">در این پژوهش رابطه‌های آبی، تبادل‌های گازی و دمای برگ در پنج رقم/ نژادگان بادام روی پایه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">GN15</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> در پاسخ به تنش کم‌آبیاری </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">ارزیابی شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در طرح کامل تصادفی با پنج </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">نژادگان</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> (سهند، فرانیس، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">K13-40</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">H</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">K3-3-1</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">) و سه سطح آبیاری (ظرفیت زراعی، 70 % و 40 % ظرفیت زراعی) با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات باغبانی سهند انجام شد. نتیجه‌ها نشان داد</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> محتوای نسبی آب برگ (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">RWC</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">) </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">از 21 تا 32 % و پتانسیل آب برگ (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&Psi;</span></span></span>_{<span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Leaf</span></span></span>}<span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">) در نژادگان‌‌های حساس تا 8/4- مگا پاسکال کاهش یافت. نشت یونی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">%EL</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">) از 53 % تا &nbsp;59 % در نژادگان‌‌های حساس (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">K3-3-1</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">13-40</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">) افزایش یافت. در نژادگان‌‌‌های حساس، فتوسنتز (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Pn</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">) و هدایت روزنه‌‌ای برگ‌‌ها (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">g_s</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span> <span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">در پاسخ به تنش کم آبی ملایم و شدید 70 تا 75 % کاهش یافت. کارآیی مصرف آب (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">WUE</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">) در بادام‌های متحمل به تنش کم‌‌آبیاری، 6 تا 7 برابر افزایش یافت. اختلاف دمای برگ در اول صبح و وسط روز در نژادگان‌‌‌های متحمل به‌طور معنی‌‌داری کاهش یافت. همبستگی منفی معنی‌‌داری بین اختلاف دما (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">T</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&Delta;</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">) و سرعت فتوسنتز مشاهده شد.</span></span> <span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">کاهش هدایت روزنه‌‌ای و توانایی حفظ </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">RWC</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> در سازوکار تحمل به تنش خشکی در بادام نقش دارند. بر اساس رابطه‌های همبستگی پیشنهاد می‌‌شود که </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">T</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&Delta;</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> می‌‌تواند یک ویژگی ساده قابل اندازه‌‌گیری برای نشان دادن افزایش تنش کم‌‌آبی در بادام باشد و درمدیریت آبیاری باغ‌‌ها استفاده شود. در این پژوهش رقم فرانیس و نژادگان‌‌‌‌های ایرانی سهند و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">H</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> روی پایه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">GN15</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp; در تحمل به تنش شدید خشکی بهتر عمل کردند.</span></span></div> <div style="text-align: justify;">In this research water relations, gas exchange and leaf temperature in five almond genotype/cultivars grafted on GN15 rootstock in response to deficit irrigation stress were studied. Factorial experiment was conducted in a completely randomized design with five cultivars (Sahand, Ferragness, 13-40, H and K3-3-1) and three levels of irrigation (available water, 70% and 40% available water) in Horticultural Research Station of Sahand. Results showed relative water content (RWC) decreased from 21% to 32%, leaf water potential (&Psi;_leaf) dropped to -4.8 MPa and electrolyte leakage (EL%) increased from 53% to 59% in sensitive genotypes (K3-3-1 and 13-40). In sensitive genotypes photosynthesis and stomatal conductance decreased 70% till 75% in response to severe deficit stress. Water deficit stress promoted water use efficiency (WUE) up to 6 to 7 folds in drought tolerant genotypes. Leaf temperature difference in the morning and noon (<span dir="RTL">&Delta;</span>T) significantly decreased in drought tolerant genotypes. Reducing stomatal conductance and the ability to maintain RWC involved in almond genotypes in drought tolerance mechanisms. Negative significant correlation between leaf temperature difference and photosynthesis found. We suggested that <span dir="RTL">&Delta;</span>T could be used as a simple measurement for determining water stress in almond genotypes and monitoring water stress in the irrigation management of almond orchards. Finally, it was concluded that ferragness cultivar, Sahand and H genotypes on GN15 rootstock better act under severe stress tolerance.</div> پتانسیل آب برگ, محتوای آب نسبی برگ, مقدار فتوسنتز, نشت الکترولیت‌‌ها, هدایت روزنه‌‌ای Leaf water potential, Relative water content, Photosynthesis rate, Electrolyte leakage, Stomatal conductance 159 176 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-153-2&slc_lang=fa&sid=1 حسین فتحی 10031947532846002590 10031947532846002590 No دانشگاه زنجان محمد اسماعیل امیری m-amiri@znu.ac.ir 10031947532846002591 10031947532846002591 Yes دانشگاه زنجان علی ایمانی 10031947532846002592 10031947532846002592 No پژوهشکده میوه‌های معتدله و سردسیری، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، کرج جعفر حاجیلو 10031947532846002593 10031947532846002593 No دانشگاه تبریز جعفر نیکبخت 10031947532846002594 10031947532846002594 No دانشگاه زنجان