fa اثر تنش شوری بر برخی پاسخ‌های فیزیولوژیک و زیست‌شیمیایی چهار دورگه انجیر میوه کاری(میوه های ریز، معندله و سردسیری، نیمه گرمسیری، میوه‌های خشک) Pomology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">شور شدن خاک‌ها در اثر تجمع نمک‌ در خاک، تولید محصول‌های کشاورزی از جمله انجیر را کاهش می‌دهد. به‌منظور بررسی تأثیر سطح‌های مختلف تنش شوری (6/0، 4، 6 و 8 میلی‌موس بر سانتی‌متر) بر چهار دورگه انجیر، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح به‌طورکامل تصادفی انجام شد. دانهال‌های مورد ارزیابی از تلاقی رقم مادری سبز (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">) و چهار رقم برانجیر پوزدنبالی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">(P)</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">، خرمایی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">(K)</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">، شاه انجیری </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">(Sh)</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و دانه سفید</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">D) </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">)، (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S&times;P</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S&times;K</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S&times;Sh</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S&times;D</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">) به‌دست آمده بودند. اعمال تنش شوری در سطح هشت میلی‌موس بر سانتی‌متر منجر به افزایش غلظت پرولین (18/9 برابر)، کاروتنوئیدها (04/8%</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">(</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span> <span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">تراکم روزنه (13/54 %)، کاهش مقدار نسبی آب برگ (24/%15)، نشاسته (42/%39)، طول (68/%23) و قطر روزنه (60/%24) و هدایت روزنه‌ای (59/%73) نسبت به تیمار شاهد شد. با افزایش سطح شوری تا شش میلی‌موس بر سانتی‌متر، غلظت قندهای محلول</span></span> <span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">کل، کلروفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">b</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و کلروفیل کل در مقایسه با تیمار شاهد افزایش یافت. بیش‌ترین مقدار پرولین، کلروفیل‌های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">a</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">b</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">، کلروفیل کل، کاروتنوئیدها، قندهای محلول کل و نشاسته در دورگه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S&times;K</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> &nbsp;اندازه‌گیری شد. در حالی‌که کم‌ترین مقدار نسبی آب برگ در دورگه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S&times;D</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و کم‌ترین غلظت کلروفیل</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">b</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و کل در دورگه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S&times; Sh</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> اندازه‌گیری شد. هم‌چنین دورگه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S&times;Sh</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> بیش‌ترین مقدار کاهش طول و قطر روزنه و بیش‌ترین افزایش تراکم روزنه‌ای زیر شرایط تنش شوری را داشت، در حالی‌که کم‌ترین مقدار تراکم روزنه‌ای در دورگه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S&times;K</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> مشاهده شد. هم‌چنین در تیمار هشت میلی‌موس بر سانتی‌متر، بیش‌ترین و کم‌ترین درصد تغییرهای هدایت روزنه‌ای نسبت به تیمار شاهد به‌ترتیب در دورگه‌های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S&times;P</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S&times;K</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> مشاهده شد. در بین چهار دورگه‌ مورد بررسی، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S&times;K</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> شرایط تنش شوری را بیش‌تر از بقیه تحمل نمود و امکان استفاده از این دورگه در خاک‌های شور تا سطح هشت میلی‌موس بر سانتی‌متر وجود دارد. </span></span></div> <div style="text-align: justify;">Soil salinization, resulting from the accumulation of water- soluble salts in the soil, adversely impacts on agricultural production including figs. To investigate the effects of different salinity levels (0.6, 4, 6 and 8 mmhos.cm^-1NaCl) on four fig hybrids, an experiment was performed as factorial based on completely randomized design. The investigated seedlings were offsprings of &lsquo;Sabz&rsquo; as maternal parent and four caprifigs namely &lsquo;Pouz Donbali&rsquo;(P), &lsquo;Khormaei&rsquo;(K), &lsquo;Shahanjiri&rsquo;(Sh) and &lsquo;Daneh sephid&rsquo;(D); (S&times;P, S&times;K, S&times;Sh and S&times;D). Salinity at level 8 mmhos.cm^-1increased proline (9.18-fold), carotenoids (8.04%) and stomata density (54.13%), and also decreased relative water content (15.24%), starch (39/42%), length (23.68%) and width (24.60%) of stomata and stomata conductance (73.59%) compared with the control treatment. With increasing salinity level to 6 mmhos.cm^-1increased total soluble sugars, Chl_b and total Chl in comparison with the control treatment. The most proline, Chl_a, Chl_b, total Chl, carotenoids, total soluble sugars, starch was measured in S&times;K hybrid, whereas the lowest relative water content was measured in S&times;D hybrid and the lowest Chl_b and total Chl was measured in S &times; Sh hybrid. Moreover, S &times; Sh hybrid had the most decrease in stomata length and width and most increase in stomata density under the salinity condition, while the lowest stomata density was found in S&times;K hybrid. Moreover, the most and lowest changes in the percentage of stomata conductance under treatment 8 mmhos.cm^-1in comparison with the control treatment were found in S&times;P and S&times;K hybrids, respectively. Among the studied hybrids, S&times;K was shown salinity tolerance more than other hybrids and it is possible to use of this hybrid in the salinity soils up to 8 mmhos.cm^-1.</div> پرولین, کاروتنوئید, کلروفیل, نشاسته, هدایت روزنه‌ای Carotenoids, Chlorophyll, Proline, Starch, Stomata Conductan 143 158 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-375-2&slc_lang=fa&sid=1 مهوش زارعی 10031947532846002585 10031947532846002585 No دانشگاه فردوسی مشهد مجید عزیزی 10031947532846002586 10031947532846002586 No دانشگاه فردوسی مشهد مجید راحمی rahemi@shirazu.ac.ir 10031947532846002587 10031947532846002587 Yes دانشگاه شیراز علی تهرانی فر 10031947532846002588 10031947532846002588 No دانشگاه فردوسی مشهد سهراب داورپناه 10031947532846002589 10031947532846002589 No دانشگاه فردوسی مشهد