fa ارزیابی خفتگی و تنژگی بذر زالزالک گونه‌ Crataegus atrosanguinea میوه کاری(میوه های ریز، معندله و سردسیری، نیمه گرمسیری، میوه‌های خشک) Pomology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">زالزالک یکی از پایه‌‌های بذری متحمل به کم‌سبزینگی ناشی از کمبود آهن برای درختان بِه و گلابی در شرایط خاک</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">‌‌</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">های آهکی است. اما خفتگی دوگانه بذر، درصد پایین تنژگی و همچنین طولانی بودن مدت زمان این فرایند برای تولید دانهال پیوندی از دشواری‌های آن است. این پژوهش با هدف برطرف نمودن خفتگی بذر زالزالک، افزایش درصد تنژگی بذرها و کاهش طول دوره تنژگی بذر این گونه،</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">‌‌</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> به‌منظور کاهش طول دوره تولید دانهال و کاهش مدت زمان فرایند تولید نهال</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">‌‌</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">های پیوندی انجام شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح به‌طورکامل تصادفی با 3 تکرار انجام و اثر خراش‌‌دهی بذر با سولفوریک‌اسید غلیظ (%98) در سه بازه‌‌ زمانی 0، 5/1 و 3 ساعت و چهار دوره تناوب دمایی گرم </span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&ndash;</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> سرد</span></span> <span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">بر زالزالک گونه‌‌ </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;Crataegus atrosanguinea</span></span></span></em> <span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">بررسی شد. همچنین تنژگی رویان این گونه نیز در آزمایشگاه کشت‌بافت با استفاده از ترکیب تیمارهای چینه سرمایی با نیترات پتاسیم و جیبرلیک‌اسید بررسی شد.&nbsp; نتیجه‌ها نشان داد افزایش مدت زمان خراش‌‌دهی و تناوب دمایی سبب افزایش معنی‌‌دار درصد تنژگی، میانگین تنژگی روزانه، سرعت تنژگی </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">(کاهش مدت زمان رسیدن تا 50 درصد تنژگی پایانی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">T50</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">))</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و شاخص بنیه</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">‌‌</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> بذر و همچنین کاهش میانگین زمان لازم برای تنژگی بذر نسبت به تیمار شاهد شد. </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">کاربرد چینه سرمایی و تیمار جیبرلیک اسید در غلظت 100 میلی‌‌گرم در لیتر نیز موجب کاهش معنی‌‌دار میانگین زمان لازم برای تنژگی و افزایش درصد تنژگی، میانگین تنژگی روزانه، شاخص تنژگی و شاخص بنیه‌‌ بذر در آزمون تنژگی رویان گونه</span></span></div> <span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">C</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">. <em>atrosanguinea</em></span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> شد.</span></span> <div style="text-align: justify;">Hawthorn is one of the crucial tolerant seedling rootstocks to iron deficiency chlorosis for quince and pear trees in calcareous soils. In this investigation, owing to double seed dormancy, low percentage of seed germination and producing seedling rootstocks, two factorial experiments in a completely randomized design with three replications were conducted to overcome seed dormancy in hawthorn. In the first experiment, the effect of seed scarification with concentrated sulfuric acid (98%) in three times period including 0, 1.5 and 3 hours and four warm-cold temperature treatments on <em>C. atrosanguinea</em> was investigated. In the second one, the germination of seed embryos of<em> C. atrosanguinea </em>were evaluated under different concentrations of potassium nitrate (0, 5000 and 10000 mg l^-1) and gibberellic acid (0, 100 and 200 mg l^-1) <em>in vitro</em>. The results of first experiment showed that the scarification time and temperature treatments, had significant effects in increasing germination percentage (GP), mean daily germination (MDG), length of hypocotyl and epicotyl, germination index (GI) and Seed viability index (SVI), and reduced the germination rate (T50) and mean germination time (MGT) compared to control. The results of the second experiment indicated that the aapplications of 100 mg l^-1gibberellic acid, and 5000 mg l^-1of potassium nitrate significantly increased GP, MDG, GI, SVI and decreased T50 compared to the control.</div> تناوب دمایی, تنژگی, خراش‌‌دهی, خفتگی بذر, زالزالک Crataegus, Dormancy, Germination, Scarification, Temperature treatment 129 142 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-120-1&slc_lang=fa&sid=1 مرتضی اسکندری 10031947532846002581 10031947532846002581 No دانشگاه صنعتی اصفهان بهرام بانی نسب 10031947532846002582 10031947532846002582 No دانشگاه صنعتی اصفهان سیروس قبادی 10031947532846002583 10031947532846002583 No دانشگاه صنعتی اصفهان مهدیه غلامی mah.gholami@cc.iut.ac.ir 10031947532846002584 10031947532846002584 Yes دانشگاه صنعتی اصفهان