fa برآورد اثرهای ژنی و وراثت‌‌پذیری برخی از ویژگی‌های کمی در گوجه‌‌فرنگی با استفاده از روش تجزیه میانگین نسل‌‌ها سبزیکاری Vegetable crops پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b yagut;">به‌منظور برآورد وراثت‌‌پذیری و روش عمل ژن‌های کنترل‌‌کننده برخی ویژگی‌های ریخت‌‌شناسی در گوجه‌فرنگی، تلاقی بین رقم تجاری</span> <span style="font-family:b yagut;">پیتوارلی</span> <span style="font-family:b yagut;">(</span><span dir="LTR">P₁</span><span style="font-family:b yagut;">) و رقم محلی گوجه‌فرنگی گیلان (</span><span dir="LTR">P₂</span><span style="font-family:b yagut;">) صورت گرفت. سپس والدین به همراه نسل‌‌های اول </span><span dir="LTR">(F₁₎</span><span style="font-family:b yagut;">، دوم (</span><span dir="LTR">(F₂</span><span style="font-family:b yagut;">، تلاقی برگشتی اول </span><span dir="LTR">BC₁₎</span><span style="font-family:b yagut;">) و دوم (</span><span dir="LTR">BC₂</span><span style="font-family:b yagut;">) در قالب طرح بلوک‌‌ کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه پژوهشی واقع در دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان کشت شدند. نتیجه‌های حاصل از تجزیه میانگین نسل‌‌ها نشان داد که مدل سه پارامتری افزایشی- غالبیت، بهترین مدل در کنترل ژنتیکی در همه ویژگی‌ها به جز ویژگی وزن میوه و عملکرد بود، در حالی که در ویژگی وزن میوه افزون بر اثرهای افزایشی و غالبیت، اثرهای اپیستازی افزایشی</span> <span style="font-family:b yagut;">&times;</span> <span style="font-family:b yagut;">افزایشی ژن‌ها نیز نقش داشتند و مدل شش عاملی در کنترل ویژگی عملکرد مؤثر بود و اثرهای اپیستازی غالبیت &times; غالبیت ژن‌ها اهمیت بیشتری نسبت به دیگر اپیستازی‌‌ها در کنترل این ویژگی داشتند. افزون بر این، اثرهای افزایشی ژن‌ها </span><span style="font-family:b yagut;">تأثیر زیادی </span><span style="font-family:b yagut;">در کنترل ویژگی‌های </span><span style="font-family:b yagut;">تعداد برگ زیر اولین گل‌‌آذین، ارتفاع بوته، طول و عرض برگ، طول گلبرگ و کاسبرگ، تعداد میوه، وزن میوه </span><span style="font-family:b yagut;">و عملکرد</span> <span style="font-family:b yagut;">داشت، در حالی‌‌که ویژگی‌ تعداد روز تا تشکیل </span><span style="font-family:b yagut;">اولین </span><span style="font-family:b yagut;">جوانه گل</span> <span style="font-family:b yagut;">بیشتر زیر کنترل اثرهای غالبیت ژن‌ها قرار داشت.</span> <span style="font-family:b yagut;">میانگین وراثت‌‌پذیری عمومی و خصوصی برای ویژگی‌های مورد بررسی به ترتیب بین 55/0 تا 91/0% و 47/0 تا 76/0% متغیر بود و تعداد ژن‌ها نیز برای این ویژگی‌ها بین 1 تا 39 ژن برآورد شد.</span></div> <div style="text-align: justify;">In order to estimate heritability and magnitude of genes action in some quantitative traits in tomato, ‛Peto Early&rsquo; cultivar (P₁) and Guilan local variety (P₂) were crossed. Parents, F₁, F₂, BC₁ and BC₂ generations were planted in a randomized complete block design with three replications in research field, College of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran. The results of analysis of variance indicated that mean squares in generations were significant for all traits. Therefore generation mean analysis was used to estimate genetic parameters of all traits with six generations. Generations mean analysis showed that additive &minus; dominance model was the best model in genetic to control of all studied traits except average weight of fruits and yield for which in addition to additive and dominance gene effects, while in addition to additive and dominant gene effects, the epistasis effects consist of additive &times; additive was involving in the weight of fruits, and the six-parameter model was effective in controlling the yield and the epistasis effects consist of the dominance &times; dominance of the genes were more important than other epistasis in controlling this trait. Furtheremore, the results revealed that the additive effects of genes had the highest effects on inheritance of almost all traits such as number of leaf node before first infloresence, plant height at date of flower bud formation, leaf length, leaf breadth, petal and sepal length, number of fruits in truss, average weight of fruits and yield, while days to formation of first flower was often controlled by dominance effects of genes. Average broad sense and narrow sense heritability were between 0.55-0.91 and 0.47-0.76 percentage, respectively. Number of genes involving in expression of the studied traits were estimated to be 1 to 39 genes.</div> تجزیه میانگین نسل‌‌ها, تعداد ژن, وراثت‌‌پذیری خصوصی, وراثت‌‌پذیری عمومی, ویژگی‌‌های ژنتیکی Broad sense heritability, Generation mean analysis, Genetic parameters, Number of gene, Narrow sense heritability 423 438 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-145-1&slc_lang=fa&sid=1 جمیله رهایی 10031947532846002532 10031947532846002532 No یوسف حمیداوغلی hamidoghli@guilan.ac.ir 10031947532846002533 10031947532846002533 Yes بابک ربیعی 10031947532846002534 10031947532846002534 No