fa بررسی ویژگی‌های ریخت‌شناسی نتاج ناتنی گردوی‌‌های خوشه‌‌ای برای انتخاب نژادگان‌‌های پاکوتاه و زودبارده میوه کاری(میوه های ریز، معندله و سردسیری، نیمه گرمسیری، میوه‌های خشک) Pomology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">یکی از راه‌های افزایش عملکرد در باغ‌‌ها، افزایش تعداد نهال کاشته شده در هکتار یا افزایش تراکم کاشت است. این مهم مستلزم داشتن رقم‌های با رشد کم و یا پایه‌‌های پاکوتاه کننده است. توسعه پایه پاکوتاه ، برای گردو در مرحله‌های ابتدایی پژوهش قرار دارد. این پژوهش با هدف شناسایی و انتخاب نژادگان‌‌های گردوی پاکوتاه یا نیمه پاکوتاه و زودبارده انجام گرفت. برای این منظور بذر نژادگان‌های کم‌رشد با باردهی خوشه‌ای گردو از 21 منطقه در سطح کشور شناسایی در خزانه کشت شدند و دانهال‌‌های حاصل با اندازه‌گیری 28 ویژگی ریخت‌شناسی به مدت دو سال (1393 و 1394) مورد ارزیابی قرار گرفت. نتیجه‌های به‌دست‌آمده نشان داد که خانواده‌های مختلف به‌طور معنی‌‌داری از نظر ویژگی‌های ریخت‌شناسی با هم اختلاف داشتند. تجزیه کلاستر، نژادگان‌‌های مورد بررسی را در سه گروه پررشد، کم‌رشد و متوسط‌رشد قرار داد. از 351 نژادگان مورد بررسی، به‌‌ترتیب 1/46، 3/37 و 5/16% کل نژادگان‌‌ها کم‌رشد، نیمه پررشد و پر رشد بودند. تجزیه به مولفه‌ها‌‌ی اصلی نشان داد سه عامل اول 37/61% از تغییرهای کل در خانواده را توجیه می&shy;کنند. هم‌چنین مشخص شد که ارتفاع نهال در سال دوم با ویژگی‌های قطر ساقه، تعداد گره و طول میانگره در سال اول همبستگی مثبت و معنی‌‌دار داشت. </span></span></div> <div style="text-align: justify;">One of the ways to establish high density orchards is using dwarf varieties and rootstocks. This entails having dwarf varieties or rootstocks. Dwarf rootstocks are available for most pome and stone fruits but it is still under development in walnut (<em>Juglans regia</em>). Selection of dwarf /semi dwarf and precocious genotypes of walnut was the main objective of this research. For this purpose, seeds of dwarf and cluster bearing walnut genotypes were collected from 21 locations all around the country and planted in a nursery and 28 morphological traits were recorded and evaluated for 2 years. A significant morphological difference was observed between half-sib families. Clustering of all genotypes appears three dwarf, semi-dwarf, and vigorous groups. More than 65% of families belong to dwarf and semi-dwarf clusters. Cluster analysis insert all the genotypse in three groups including dwarf, semi-dwarf, and vigorous. Results showed that 46.1% of all 351 genotypes are dwarf, 37.3% are semi-dwarf, and 16.5% are vigorous. According to the PCA analysis, three first principal components could explain 61.37% of the total variation. Also results showed that seedling height have significant correlation with some traits like stem diameter, node number, and internode length.</div> انتخاب, پایه پاکوتاه, تنوع ژنتیکی, ریخت‌شناسی, زودبارده, گردو Correlation, Dwarf, Genotype, Juglans regia, Morphological, Rootstock 293 314 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-86-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Mohseniazar مهدی محسنی آذر m.mohseniazar@ut.ac.ir 10031947532846003234 10031947532846003234 No University of Tehran دانشگاه تهران Koroush Vahdati کورش وحدتی kvahdati@ut.ac.ir 10031947532846003235 10031947532846003235 Yes University of Tehran دانشگاه تهران