fa ارزیابی تحمل شوری گیاه پنیرباد (Withania coagulans Dunal.) براساس برخی شاخص‌های ریخت‌شناسی و فیزیولوژیک تنش های محیطی Environmental stresses پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پنیرباد</span></span></span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یکی از گونه‌های </span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">گیاهی </span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">با </span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ارزش اقتصادی بالا بومی منطقه سیستان</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">‌و بلوچستان است </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">که</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در فضای سبز، صنایع دارو‌‌سازی و تثبیت شن‌های روان در مناطق کویری کاربرد دارد. شوری یکی از عامل‌های محدودکننده رشد و </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پراکنش</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> گیاهان است. این پژوهش با هدف بررسی اثر تنش شوری (نمک‌های کلراید</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سدیم و کلراید پتاسیم) بر برخی ویژگی‌های ریخت‌شناسی و</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">فیزیولوژیک گیاه پنیرباد انجام شد. آزمایش در قالب طرح به‌طورکامل تصادفی با نه تیمار </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">چهار تکرار </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">‌</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">صورت گلخانه‌‌ای انجام شد. تیمارها شامل شاهد، کلراید</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سدیم و کلراید</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پتاسیم هر کدام در چهار سطح (50، 100، 150 و 200 میلی‌مولار) بودند. نتیجه‌ها</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نشان داد که تنش شوری بر همه‌‌ ویژگی‌های مورد بررسی شامل مقدار پرولین، درصد نشت یونی، فلورسانس کلروفیل</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> وزن</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">خشک اندام هوایی و ریشه، </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نسبت وزن</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">خشک</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ریشه به اندام هوایی، سطح برگ، طول ریشه و درصد بقا </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در سطح احتمال یک درصد معنی‌‌دار بود. مقایسه میانگین‌ها نشان داد که بیشترین مقدار پرولین</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و درصد نشت‌ یونی به‌ترتیب 27/4 میکرومول بر گرم وزن &shy;تر و</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">56/%45 در تیمار 200 میلی‌مولار از کلراید سدیم و کمترین مقدار</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پرولین و درصد نشت یونی به‌ ترتیب 4/1 میکرومول بر گرم وزن تر و 93/11% در شاهد مشاهده شد. </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ویژگی‌‌های ریخت‌شناسی</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در تیمار کلراید سدیم در مقایسه با کلراید پتاسیم کاهش بیشتری نشان داد. بنابراین سطح برگ‌‌ در تیمار 200 میلی‌‌مولار کلراید سدیم (45/58 سانتی‌‌متر مربع) در مقایسه با تیمار 200 میلی‌‌مولار کلراید پتاسیم (70/69 سانتی‌‌متر مربع) کاهش یافت. هم‌چنین با افزایش تنش شوری، نسبت وزن خشک ریشه به اندام هوایی افزایش یافت. بیشترین نسبت وزن خشک ریشه به اندام هوایی (01/1) در تیمار 200 میلی‌‌مولار کلراید سدیم بود. یافته‌ها نشان داد تحمل گیاه پنیرباد به شوری تا 100 میلی‌‌مولار می‌باشد، به ‌طوری که با افزایش نمک به 200 میلی‌‌مولار، درصد بقا نسبت به شاهد 38/70% کاهش یافت. بنابراین، بر اساس نتیجه‌های به‌ دست آمده از این پژوهش، می‌‌توان از این گیاه افزون بر فضای سبز، در مناطق با شوری متوسط نیز استفاده نمود. </span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><br> &nbsp;Withania (<em>Withania coagulans</em> Dunal.) is one of the most economically important plants endemic to Sistan-o-Baluchestan province in Iran.&nbsp; This plant is used in landscape, pharmaceutical industries and stabilization of sand in desert areas. Salinity is one of the most limiting factors of growth and geographical distribution of plants. This study was conducted to evaluate the effects of salinity stress (sodium chloride and potassium chloride) on some morphological and physiological characteristics of withania. The experiment was laid out based on a completely randomized design with 9 treatments and 4 replications under greenhouse conditions. Treatments were: control (without stress) and sodium chloride and potassium chloride in four levels (50, 100, 150, and 200 mM). The results showed that salinity stress significantly affected <em>proline</em> content, Ionic leakage percentage, <em>Fluorescence</em> chlorophyll, shoot and root dry weights, root to shoot dry weight ratio, leaf surface, root length and survival percentage <a name="_Hlk515761532">(<em>P</em>&le;1%). Mean Comparisons showed that the highest value of proline and Ionic leakage percentage</a> respectively 4.27 (&mu;mol g^-1 FW) and 45.56% were obtained at 200 mM of NaCl and the least value of proline and Ionic leakage percentage were observed at control. Morphological indices showed more decline under NaCl treatment compared to KCl. So that, leaf surface decreased at 200 mM NaCl (58.45 cm²) compared to 200 mM KCl (69.70 cm²). Also, with increasing <a name="_Hlk515764078">salinity stress,</a> root to shoot dry weight ratio was increased. The maximum amount of root to shoot dry weight ratio (1.01) was obtained at 200 mM of NaCl. Our findings showed that the tolerance of withania to salinity stress was determined equal to 100 mM, while with increasing salinity stress to 200 mM, percentage of survival was decreased (70.38%) compared to the control. Therefore, based on the obtained results, in addition to the use in landscape, withania can be used in saline areas.</div> پرولین, نسبت وزن خشک ریشه به اندام هوایی, درصد نشت‌‌یونی, فلورسانس کلروفیل Chlorophyll fluorescence, Ionic leakage percent, Proline, Root to shoot dry weight ratio. 79 86 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-406-1&slc_lang=fa&sid=1 fereshte nurollahi فرشته نوراللهی Fereshte_nurollahi@yahoo.com 10031947532846005860 10031947532846005860 Yes گروه علوم باغبانی،‌ دانشگاه ‌آزاد ‌اسلامی، شیروان Ebrahim Ganji Moghadam ابراهیم گنجی مقدم eganji@hotmail.com 10031947532846005861 10031947532846005861 No مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، مشهد maryam tatari مریم تاتاری maryamtatari@yahoo.com 10031947532846005862 10031947532846005862 No گروه علوم باغبانی،‌ دانشگاه ‌آزاد ‌اسلامی، شیروان ahmad asgharzade احمد اصغرزاده asg.ahmad@yahoo.com 10031947532846005863 10031947532846005863 No گروه علوم باغبانی،‌ دانشگاه ‌آزاد ‌اسلامی، شیروان