fa ارزیابی تحمل به شوری سه رقم انجیر بر اساس ویژگی‌های رشدی، فیزیولوژیکی و توزیع یون‌ها در گیاه تنش های محیطی Environmental stresses پژوهشي Research <span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;تنش شوری یکی از عامل&shy;های مهم محدود کننده تولید انجیر به ویژه در منطقه&shy;های خشک و نیمه&shy;خشک می&shy;باشد. به منظور بررسی تأثیر سطح&shy;های شوری 6/0، 4 و 8 دسی زیمنس بر متر بر 3 رقم انجیر &rsquo;سبز&lsquo;، &rsquo;پیوس&lsquo; و &rsquo;شاه انجیر&lsquo;، آزمایشی به صورت فاکتوریل (3</span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&times;</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">3) در قالب طرح کامل تصادفی در چهار تکرار اجرا و برخی از ویژگی&shy;های رشدی و فیزیولوژیکی این سه رقم ارزیابی شد. شوری به طور معنی&shy;داری موجب کاهش طول و قطر شاخه، وزن خشک شاخه و ریشه و افزایش پرولین در برگ هر سه رقم شد. در دو رقم پیوس و شاه انجیر کلروفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">a</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و کلروفیل کل کاهش یافت، ولی کلروفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">b</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">، نسبت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">a/b</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و کاروتنوئید تغییری نداشت. در رقم سبز مقدار کلروفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">b</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و کل افزایش یافت، ولی مقدارهای کلروفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">a</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و کارتنوئید تغییری نکرد. با این حال نسبت کلروفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">a/b</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> در این رقم کاهش یافت. تنش شوری موجب افزایش فاکتور </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">F₀</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> و کاهش </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">F_M</span></span></span> <span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Fv/FM</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> شد و به فتوسیستم 2 آسیب رساند. غلظت یون&shy;های کلر و سدیم در ریشه هر سه رقم بیشتر از شاخه&shy;ها و برگ&shy;ها بود؛ اما در دو رقم پیوس و شاه انجیر در تیمار 8 دسی زیمنس بر متر غلظت سدیم در برگ&shy;ها از ریشه&shy;ها نیز بیشتر شد. مؤثر بودن ساز و کار برون&shy;داری سدیم و کلر در ریشه&shy;ها بین سه رقم متفاوت بود، به طوری که این ساز و کار در رقم سبز بیشتر مؤثر بود. غلظت پتاسیم در برگ و ریشه دو رقم پیوس و شاه انجیر با افزایش شوری کاهش یافت، اما در رقم سبز تغییری نکرد. نسبت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">K⁺/Na⁺</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> در هر سه رقم در شرایط تنش کاهش یافت. تحمل به شوری رقم&shy;ها با توجه به مقدار کاهش رشد و بهره&shy;گیری از ساز و کار برون&shy;رانی سدیم و کلر به ترتیب &rsquo;سبز&lsquo;> &rsquo;پیوس&lsquo;> &rsquo;شاه انجیر&lsquo; قابل دسته بندی است.</span></span> &nbsp;<br> Salinity stress is an important limitation in fig production, especially in arid and semi-arid areas. To investigate the effect of salinity levels (0.6, 4 and 8 dS m^-1) on 3 fig cultivars of &lsquo;Sabz&rsquo;, &lsquo;Peyvas&rsquo; and &lsquo;Shahanjir&rsquo;, a factorial (3&times;3) experiment was done in a completely randomized design with four replications and some growth and physiological parameters were evaluated. Salinity reduced shoot length and diameter, dry weight of shoots and roots and increased proline in leaves of three cultivars, significantly. Total chlorophyll (Chl) and Chla decreased while no change in Chlb, Chla / Chlb ratio and carotenoids were observed in two Peyvas and Shahanjir cultivars. In cultivar Sabz, no changes in Chla and carotenoids were observed, but Chlb and total Chl increased and a/b ratio decreased.Salinity stress increased F0 and decreased FM and Fv/Fm and damaged photosystem II. The Na⁺and Cl^-ion contents were higher in roots than in shoots and leaves in all three cultivars. In &lsquo;Peyvas&rsquo; and &lsquo;Shahanjir&rsquo; cultivars at 8 dS/m salinity the Na⁺ concentration was higher in leaves than in shoots and roots. Efficacy of Na⁺and Cl^- exclusion mechanisms in roots differed among cultivars and it was most effective in &lsquo;Sabz&rsquo;. K⁺ concentration in leaves and roots of Shahanjir and Peyvas cultivars decreased by increasing salinity, but did not change in &lsquo;Sabz&rsquo;. K⁺/Na⁺ ratio reduced under salinity conditions in all studied cultivars. Salinity stress tolerance among fig cultivars on the basis of growth factors and Na⁺ and K⁺ exclusion mechanisms was in the following order: &lsquo;Sabz&rsquo;> &lsquo;Peyvas&rsquo;> &lsquo;Shahanjir&rsquo;. انجیر, پرولین, تحمل به شوری, کارایی فتوسیستم 2, کلروفیل Ficus carica, Proline, Salinity tolerance, PSII photochemical efficiency, Chlorophyll. 247 260 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-85-1&slc_lang=fa&sid=1 مهوش زارعی 1003194753284600681 1003194753284600681 No مجید عزیزی azizi@um.ac.ir 1003194753284600682 1003194753284600682 Yes مجید راحمی 1003194753284600683 1003194753284600683 No علی تهرانی‌فر 1003194753284600684 1003194753284600684 No