fa تغییرهای مورفوفیزیولوژیک، زیست‌شیمیایی و ترکیب‌های اسانس مرزه باغی (Satureja hortensis L.) آبیاری شده با پساب تصفیه شده گیاهان دارویی Medicinal plants پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">با توجه به </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">چالش&rlm; کمبود آب آبیاری در تولید گیاهان باغی، جایگزینی منابع آبی با پساب تصفیه شده در حال افزایش است. در این پژوهش تغییرهای مورفوفیزیولوژیکی، زیست‌شیمیایی و ترکیب‌های اسانس گیاه دارویی مرزه باغی (</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Satureja</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;"> <em>hortensis</em> L.</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">) در اثر آبیاری با آب چاه، پساب تصفیه شده و ترکیب آب چاه و پساب تصفیه شده با نسبت 1:1، در قالب طرح به‌طور کامل تصادفی </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">با سه تکرار</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> در سال 1395 بررسی شد. </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌ها نشان داد تیمار آبیاری اثر معنی‌‌داری بر ویژگی‌های مورد ارزیابی دارد. بیشترین و کمترین وزن تر کل </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">گیاه </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">و ریشه، طول شاخه و ریشه و ارتفاع گیاه به‌ترتیب در تیمار آب چاه و </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">پساب </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">به‌دست آمد. بیشترین وزن تر و خشک قسمت هوایی و درصد ماده خشک در تیمار آب چاه + </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">پساب </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">و بیشترین قطر ساقه در گیاهان آبیاری شده با </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">پساب </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">به‌دست آمد. بیشترین و کمترین سطح برگ و مقدار اسانس (86/2 درصد وزنی) به‌ترتیب در تیمار آب چاه + </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">پساب </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">و تیمار آب چاه به‌دست آمد. بیشترین شاخص کلروفیل برگ (75/44) و فنول کل</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">(</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">mg GAE 100 g^-1</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> 96/1) در تیمار </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">پساب </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">تصفیه شده به‌دست آمد. در واکاوی ترکیب‌های اسانس، 47 ترکیب شناسایی شد که بیشترین ترکیب آن کارواکرول</span></span> <span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">(27/53 درصد) بود که در تیمار پساب تصفیه شده به‌دست آمد. </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">به&rlm;طور کلی </span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">ب</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;">ه دلیل بهبود ویژگی&rlm;های رشدی و افزایش عملکرد اسانس و همچنین به منظور کاهش مصرف آب،</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:12.0pt;"> ترکیب آب چاه و پساب تصفیه شده برای تولید مرزه باغی پیشنهاد می&rlm;شود. </span></span></div> <br> &nbsp; <div style="text-align: justify;">Replacing irrigation water sources with refined sewage water is increasing due to water scarcity challenge for producing horticultural crops. In this research, changes in morphological, biochemical and essential oil components of summer savory (<em>Satureja</em> <em>hortensis</em> L.) plants irrigated with well water, refined sewage water and combination of well water and refined sewage water with the ratio of 1:1 investigated in a completely randomized design with 3 replications in 2018. The results showed that irrigation had a significant effect on measured parameters. The highest and the lowest total fresh weight, root fresh weigh, shoot and root length and also plant height were obtained in plants irrigated with well water and refined sewage water, respectively. The most fresh and dry weights and biomass of aerial parts were obtained in well water + refined sewage water. The highest stem diameter was obtained in refined sewage water. The most and the least leaf area and essential oil yield (2.84%) were obtained with well water + refined sewage and well water treatments, respectively. The most leaf chlorophyll index (44.75) and total phenol (1.96 mg GAE 100 g^-1) were obtained in refined sewage water. Analyses of essential oil components resulted in detection of 47 components. Carvacrol (53.27%) was the dominant components that obtained in refined sewage water treatment. Overall, the use of combination of well water and refined sewage water is recommended for savory production due to improvement in growth characteristics, increasing the amount of essential oil and also reducing water consumption.</div> <br> &nbsp; ارتفاع گیاه, اسانس, زمان گل‌‌دهی, شاخص کلروفیل, فنول کل Chlorophyll index, Essential oil, Flowering date, Plant height, Total phenol 377 388 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-365-1&slc_lang=fa&sid=1 هانیا صحراییان elasrari@yahoo.com 10031947532846002649 10031947532846002649 No دانشگاه پیام نور الهام اسراری e_asrari@pnu.ac.irr 10031947532846002650 10031947532846002650 Yes دانشگاه پیام نور محمد جمال سحر خیز saharkhiz@shirazu.ac.ir 10031947532846002651 10031947532846002651 No دانشگاه شیراز