fa اثر کودهای فسفر و مایه‌زنی باکتریایی بر عملکرد، رشد و فیزیولوژی گوجه‌فرنگی تولیدات گلخانه ای Greenhouse crops پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">فسفر یک ماده مغذی بسیار حیاتی برای رشد گیاهان است و حفظ سطوح کافی آن در خاک برای به حداکثر رساندن رشد و نمو محصولات کشاورزی بسیار اهمیت دارد. استفاده از کودهای زیستی، به‌عنوان جایگزین‌های سازگار با محیط‌زیست و اقتصادی، می‌تواند به‌جای کودهای گران قیمت مورد استفاده قرار گیرد. لذا هدف از این پژوهش </span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">بررسی تأثیر کودهای بیوفسفر و سوپر فسفات تریپل در مقایسه با تیمار بدون فسفر (شاهد) به همراه بررسی اثر متقابل باکتری&shy;های حل&shy;کننده فسفات (</span></span><em><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">Pseudomonas putida</span></span></em><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">) بر ویژگی&shy;های کمی و کیفی گوجه&shy;فرنگی است. این آزمایش به‌صورت فاکتوریل با دو عامل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار انجام شد. تیمار&shy;ها شامل استفاده از کودهای فسفر و <span style="color:red">مایه‌زنی باکتریایی </span>است. تیمار کودی شامل پنج سطح بدون فسفر (شاهد)، سوپر&shy; فسفات تریپل با غلظت‌های 20 و 40 میلی‌گرم بر کیلوگرم و </span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">بیوفسفر به‌صورت </span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">پودر گوشت با دو غلظت 20 و 40 میلی&shy;گرم بر کیلوگرم و تیمار باکتری شامل دو سطح <span style="color:red">عدم مایه‌زنی و مایه‌زنی باکتریایی </span>می&shy;باشد. نتایج این پژوهش نشان داد که بیشترین طول میوه <span style="color:red">در شرایط مایه‌زنی باکتریایی</span> و با استفاده از پودر گوشت در دو غلظت 20 و 40 میلی‌گرم بر کیلوگرم نسبت به گروه شاهد مشاهده شد. همچنین، <span style="color:red">مایه‌زنی باکتریایی</span> به همراه کاربرد پودر گوشت با غلظت 40 میلی‌گرم بر کیلوگرم، بیشترین وزن تر و خشک شاخساره، قطر میوه و محتوای نسبی آب برگ را نسبت به شاهد به همراه داشت. سوپر فسفات تریپل با غلظت 20 میلی‌گرم بر کیلوگرم و همچنین دو غلظت پودر گوشت همراه با <span style="color:red">مایه‌زنی باکتریایی </span>، بیشترین وزن تر و خشک ریشه را نشان داد. به‌طورکلی، از میان منابع مختلف فسفر، پودر گوشت با غلظت 40 میلی‌گرم بر کیلوگرم در بهبود صفات رشدی گوجه‌فرنگی مؤثرتر بود، درحالی‌که <span style="color:red">مایه‌زنی باکتریایی </span>تأثیر معنی‌داری در بهبود وزن میوه و عملکرد تک بوته نسبت به عدم <span style="color:red">مایه‌زنی باکتریایی </span>نداشت.</span></span></span></span></p> <p style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">Phosphorus is a vital nutrient for plant growth, and maintaining adequate levels in the soil is crucial for maximizing agricultural productivity. The use of biofertilizers serves as an environmentally friendly and cost-effective alternative to expensive chemical fertilizers. Therefore, this study aimed to investigate the effects of bio-phosphorus fertilizers and triple superphosphate compared to a phosphorus-free control (the control group), along with examining the interaction of phosphate-solubilizing bacteria (<em>Pseudomonas putida</em>) on the quantitative and qualitative traits of tomatoes. The experiment was conducted as a factorial design with two factors in a completely randomized layout with three replications. The treatments included the use of phosphorus fertilizers and bacterial inoculation. The fertilizer treatments consisted of five levels: a phosphorus-free control, triple superphosphate at concentrations of 20 and 40 mg/kg, and bio-phosphorus in the form of meat powder at two concentrations of 20 and 40 mg/kg. The bacterial treatment included two levels: non-inoculated and inoculated. The highest fruit length was observed during bacterial inoculation with meat powder at both 20 and 40 mg/kg compared to the control group. Additionally, bacterial inoculation combined with meat powder at 40 mg/kg resulted in the highest fresh and dry weight of the shoot, fruit diameter, and relative leaf water content compared to the control. Triple superphosphate at 20 mg/kg, along with both concentrations of meat powder during bacterial inoculation, showed the highest fresh and dry root weight. Overall, among various phosphorus sources, meat powder at 40 mg/kg had a more significant effect on improving the growth traits of tomatoes, while bacterial inoculation did not significantly enhance fruit weight and single-plant yield compared to non-inoculation.</span></span></span></span></p> سوپر فسفات تریپل، عملکرد، کود‌های زیستی، ویتامین C Biofertilizer, Triple superphosphate, Vitamin C, Yield 135 156 http://journal-irshs.ir/browse.php?a_code=A-10-122-9&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Haghighi مریم حقیقی mhaghighi@cc.iut.ac.ir 100319475328460010515 100319475328460010515 Yes Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Mehdi Jalali مهدی جلالی mhp1392@gmail.com 100319475328460010516 100319475328460010516 No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان